Komt dat zien!

In deze serie lichten we elke maand een tipje van de sluier op over het creatieve werk van Roze Stadsdorpers dat in het najaar te zien zal zijn. Deze maand, in de categorie textiele kunst, Lisette Hensen (71, coördinator van buurtgroep Zuid-Oost en van de Flamingo). Lisette vertelt.

‘Hoe ik werd wat ik altijd al was’

“Ik maak een project over mijn dochter met als thema: ‘Hoe ik werd wat ik altijd al was.’ Mijn dochter is geboren als jongen en had al heel vroeg door dat hij niet in het juiste lijf zat. Het was gecompliceerd omdat hij ook verstandelijk beperkt is. Aan de andere kant gaf dat hem ook een spontaniteit waardoor hij minder last had van allerlei gedachtes dat dat niet kan. Tussen haakjes: ik schakel heel makkelijk van hij toen hij klein was, naar zij toen ze groot was, dat is een automatisme. Ilje heeft wel veel strijd geleverd om zichzelf te kunnen zijn en dit proces wil ik verbeelden, alsof zíj zélf praat.

Twaalf jaar geleden is ze plotseling overleden aan een hersenbloeding, Dertig jaar was ze. Toen ze nog leefde wilde ik al aan een project over haar beginnen, want ik was heel erg trots op hoe ze het deed.

Maar dat mocht nooit, ze wou niet in een galerie hangen. Terwijl ik het belangrijk vond dat haar proces toegankelijk werd voor - zoals zij het noemde - soortgenoten. Ze had zelf in die tijd heel weinig voorbeelden en ik wilde laten zien dat het kán.”

Het heeft jaren stilgelegen

“Na haar dood kon ik het niet, pas het laatste half jaar lukt het. Kunst is voor mij altijd een uiting van wat mij bezighoudt. Ik maak mijn hele leven al kunst. Het begon met metaal, eerst alleen maar grote beelden. Ik heb ook heel veel met keramiek gedaan, monoprints gemaakt, gefotografeerd, geschilderd, maar beelden waren het belangrijkst. Als kind heb ik veel getekend, maar ik kwam niet uit een kunstzinnig milieu. Later heb ik op d’Witte Lelie handvaardigheid en textiele werkvormen gedaan en daarna de Hogeschool voor de Kunsten, maar die kon ik door omstandigheden niet afmaken.

Als kunstenaar verdien je niet veel en ik had een kind dat veel geld kostte, dus ik heb altijd gewerkt als docent informatica en mediavormgeving, o.a. op de Vrouwenvakschool. En daarnaast altijd dingen gemaakt en daarmee ook geëxposeerd. Omdat ik mijn handen vol had aan mijn werk en mijn kind, heeft het maken jarenlang stilgelegen.”

Foto Emma van Zalinge: Lisette aan het werk

Dat kan nooit goed zijn

“In mijn beeldend werk heb ik nog nooit textiel gebruikt, dus dat is nieuw voor mij. Aanvankelijk wilde ik een heel groot wandkleed maken, maar dat bleek niet praktisch. Nu worden het allemaal aparte doeken. Ik gebruik foto’s van Ilje, die ik afdruk op borduurgaas. In elke lijst staan er een of meer met een tekst die ik erop borduur. Het zijn foto’s die heel kenmerkend zijn voor de ontwikkeling in haar zoektocht naar: ben ik een jongen of ben ik een meisje?

Foto Hugo Lingeman


De eerste is bijvoorbeeld Ilje als peutertje in een truitje met het ♂ teken. Dat had hij gekregen van iemand die meende dat opgevoed worden door vrouwen nóóit goed kon zijn. In 1983 was het nog niet zo gewoon als twee vrouwen een kind kregen. Als peuter snapte Ilje het verschil tussen een jongen en een meisje niet, maar toen ze het eenmaal doorhad zei ze: ‘Nou dan ben ik een meisje.’”

Foto Hugo Lingeman: Op ballet

‘Wouw, nou mag ik!’

“Ik wil zeker dertien lijsten maken, want dat was haar geluksgetal. Ik ben nu bezig met de achtste. Het is veel werk. Tekst vind ik heel moeilijk, die moet kort zijn, maar met humor, want dat had Ilje. Ze wilde een heel mooi meisje zijn met lang haar, ze gedroeg zich ook heel meisjesachtig. En natuurlijk wilde ze op ballet, waar ze vervolgens uitgescholden werd. Een jongetje in een roze outfit, dát kon niet. Het duurde dan ook heel lang voor ze zich echt voorstelde als meisje. Daarvóór hield ze het altijd in het midden, terwijl ze zelf heel goed wist wie ze was. Ze is het hele genderproces doorgegaan en uiteindelijk geopereerd toen ze in de twintig was. Pas toen haar arts zei: ‘Nu moet je ook als vrouw gaan leven’, durfde ze het: ‘Wouw, nou mag ik!’”

Dingen maken is een levensbehoefte

“Ik ben ontzettend blij dat ik nu een vorm gevonden heb om haar zoektocht te verbeelden. En ik vind het heel fijn dat ik weer aan het werk ben met iets waar ik tevreden over kan zijn. Het heeft te lang stilgestaan en daar word ik niet gelukkig van. Dingen maken is een levensbehoefte voor mij, ik ben een maker. Ik zou ook graag bij Cordaan willen exposeren. Ilje was voorzitter van de Cliëntenraad en heeft erg aan de weg getimmerd o.a. in Café Oké en ook landelijk voor lhbtiq+-ers met een verstandelijke beperking. Ze stond op de barricades. Zo vond ze dat Cordaan een boot bij de Pride moest hebben, maar vlak daarvoor is ze overleden. De boot is toch doorgegaan met een hele grote foto van Ilje erop. Dat heeft me erg geraakt.”