Gore Vidal, beroepsprovocateur

Hoe gaven lesbo’s en homo’s vorm aan hun leven in een tijd waarin er nog geen voorbeelden, rolpatronen en clichés waren, maar wel veel onderdrukking?
Johan Meester beschrijft het leven van een aantal opmerkelijke lesbo’s en homo’s uit het verleden, vaak uit een literaire omgeving. Deze keer Gore Vidal.

Gore Vidal is nog maar 23 jaar als zijn derde boek verschijnt, The City and the Pillar, en het is een wereldwijd schandaal. Controverse zal altijd bij hem horen. Zich vrij uitspreken over seks, politiek, mores en Amerika is de kern van zijn schrijverschap en publieke optreden. Hij is het geweten van weldenkend Amerika. Hij groeit uit tot een internationaal gerespecteerd romancier, essayist, historicus, polemist en vrijdenker. Daarnaast acteert hij en schrijft hij toneelstukken, scenario’s voor films en tv en is hij een graag geziene én gevreesde gast in praatprogramma’s. Tweemaal probeert hij in het Congres gekozen te worden voor de Democratische Partij. En altijd is hij open over zijn (homo)seksualiteit. Dat heeft hem waarschijnlijk een carrière in de politiek gekost.

Vidal gelooft in de fundamentele biseksualiteit van de mensen; termen als homo- en heteroseksueel zijn alleen maar bijvoeglijke naamwoorden die niet naar mensen, maar naar seksuele handelingen verwijzen.

Vidal in 1948   Foto: Carl van Vechten

Jeugd en een verloren liefde

Gore Vidal wordt in 1925 geboren als Eugene Louis Vidal in West Point, USA. Zijn vader, een voormalig Olympisch atleet, is oprichter van verschillende Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen. Zijn moeder, Nina Gore, is de dochter van een senator voor de Democratische Partij.

Als Vidal tien jaar oud is, scheiden zijn ouders; zijn moeder, minnares van Clark Gable, zou nog twee keer hertrouwen, steeds met een financieel betere partij. Gore zit haar huwelijkspolitiek in de weg, gaat naar kostscholen en is veel bij zijn grootouders. Hij leest zijn blinde senator-grootvader voor en begeleidt hem naar de Senaat. Amerikaanse politiek krijgt hij zo met de paplepel ingegoten.

Bij zijn doop in 1938 voegt hij de naam Gore toe ter ere van zin grootvader.

Op St Albans kostschool wordt hij verliefd op klasgenoot Jimmy Trimble; later zal Vidal schrijven dat het de enige man was van wie hij werkelijk heeft gehouden.

Zeventien jaar oud meldt Vidal zich vrijwillig bij het leger. Daar schrijft hij zijn eerste twee romans, Williwaw en In a Yellow Wood.

En dan verschijnt The City and the Pillar, opgedragen aan J.T., Jimmy Trimble, die in de laatste maanden van de oorlog sneuvelde.

The City and the Pillar

In de roman gaat de hoofdpersoon op zoek naar zijn eerste grote liefde en ontdekt tijdens die zoektocht de homoseksuele subcultuur van Amerika in o.a. New York en Hollywood. Niet eerder wordt zo openlijk en zonder moralisme over de homoseksuele subcultuur geschreven. Het boek eindigt met de moord door de hoofdpersoon op zijn teruggevonden jeugdliefde. Later zal Vidal het boek herschrijven en het einde veranderen in een verkrachting.

Het boek verkoopt goed, maar de recensies vallen tegen. Voor een hele generatie homomannen is The City het eerste ‘homoboek’ dat ze lezen. Volgende boeken - detectives geschreven voor het geld - geeft hij noodgedwongen uit onder een andere naam. Een pulproman schrijft hij onder het pseudoniem Katherine Everard, een naam die verwijst naar de Everard (Ever Hard) Baths in New York, een sauna waar mannen seks met elkaar hebben.

In die sauna ontmoet hij in 1950 Howard Austen met wie hij meer dan een halve eeuw zal samenwonen. Het geheim van hun relatie is volgens Vidal dat ze geen seks (meer) met elkaar hebben en apart slapen. Vidal prefereert betaalde seks; hij is niet geïnteresseerd in de persoon met wie hij seks heeft en snapt niets van romantische liefde.

Vidal op het terras van La Rondinaia, 1995 © Slim Aarons

Succes

Na de oorlog trekt Vidal naar Rome; het is er goedkoop en de jongens zijn er gewillig (en arm). In 1950 koopt hij een landgoed bij New York, gevolgd in 1972 door een villa bij Amalfi: La Rondinaia (het Zwaluwnest, nu een hotel) die alleen te voet is te bereiken. In 1977 koopt hij een villa in Hollywood Hills.

Hij raakt bevriend met schrijvers als Tennessee Williams, Paul Bowles, Christopher Isherwood. Ook blijvende vijandschappen ontstaan met o.a. Truman Capote. Als Vidal hoort dat Capote is overleden, sneert hij: “It was a wise career move.”

Met de publicatie in 1954 van Messiah, een satirisch boek over de opkomst van een nieuwe religie zonder god, staat Vidal weer in het voetlicht om er nooit meer uit te verdwijnen.

Politiek

Vidal schrijft gemakkelijk en heeft een ijzeren discipline: de ochtend en een deel van de middag zijn gereserveerd voor onderzoek, lezen en schrijven.

Er volgt er een hele reeks romans en boeken over religie en over de Amerikaanse en klassieke geschiedenis. Hij schrijft voor Hollywood, Broadway en voor de televisie. Tijdens de zestiger jaren wordt hij politieker en stelt hij zich verkiesbaar; zijn politieke visie geeft hij weer in vaak briljante essays, met analyses die ook nu nog relevant zijn, zoals de relatie tussen politiek en beeldvorming en de invloed van geld op de verkiezingen; drugs wil hij decriminaliseren.

Vidal ziet de politiek van Amerika als die van een éénpartijstaat met twee vleugels, de Democraten en de Republikeinen, waarin bezit centraal staat; Amerika zou op weg zijn naar een autocratie onder een oligarchie. Later zal hij de Republikeinse doctrine beschrijven als socialisme voor de rijken en vrij ondernemerschap voor de armen.

Ronald Reagan noemt hij een acterende president en de Bushes zijn er voor de belangen van de olie-industrie. Na 9/11 wordt hij nog feller, vooral wanneer Bush de oorlogen met Afghanistan en Irak begint.

Quote van Vidal bij een protest © 2015 Billie G. Ward

Ik ben promiscuïteit toegewijd

 Later zal Vidal zeggen dat hij op z’n vijfentwingste al 1000 sekscontacten met mannen had gehad en dat hij houdt van trade: ogenschijnlijk heteroseksuele mannen die het (voor geld) met mannen doen.

Met Howard Austen zal hij 53 jaar samenwonen en volgens alle getuigenissen zijn ze een heel hecht en gelukkig stel. Later overwinteren ze in Bangkok en bezoeken jongensbordelen.

Howard is Vidals praktisch alter ego, zegt wanneer hij te veel drinkt of te fel wordt. Wanneer Austen een hersentumor ontwikkelt, huurt Vidal een hospitaalvliegtuig om hem in de USA te laten behandelen, waar hij in 2003 sterft.

Daarna gaat het bergafwaarts met Vidal bij wie in 2010 door zijn zware alcoholverslaving Korsakov wordt vastgesteld. Van de lange, slanke jongeman met een nimmer terugwijkende haarlijn is dan, ondanks een facelift, niet veel meer over.

Vidal houdt niet van etiketten; die beperken en gay is zo’n etiket. Zelf gebruikt hij het scheldwoord fag. Vidal is niemands spreekbuis, ook niet voor de gay rights movement.

Toch schrijft hij in 1982 het essay Pink Triangle and Yellow Star. Aanleiding is een artikel van een Joodse schrijfster over de militante homo’s die dan opkomen. Hij wijst er op dat zowel Joden als homoseksuelen te maken hebben met vooroordelen en marginalisatie en veel met elkaar gemeen hebben.

Als later aids komt, spreekt hij zich nauwelijks uit. Zijn gebrek aan kennis van het virus is stuitend, zeker voor zo’n belezen man. Nadat de doodzieke Rudolf Noerejev in zijn zwembad heeft gezwommen, vraagt hij zich af of het veilig is in hetzelfde water te zwemmen. Tegelijk denkt Vidal dat hij als actieve partij bij anale seks geen hiv kan krijgen. Pas als een neef aids ontwikkelt, krijgt hij door dat het niet uitsluitend een ziekte voor losers is.

Bij het ouder worden gaat Vidal meer nadenken over zijn identiteit. Volgens sommige biografen schuilt daarachter toch schaamte voor zijn afwijkende seksualiteit. Ook vraagt hij zich af of hij niet beter een heteroseksueel leven had kunnen leiden.

In 2012 overlijdt Vidal door een longontsteking. Zijn totale nalatenschap ($ 37 miljoen) laat hij na aan Harvard.

Met Howard Austen ligt hij begraven in Rock Creek, waar hij opgroeide. Het graf had Vidal lang daarvoor al uitgezocht: het ligt naast het graf van Jimmy Trimble. En Vidal geloofde niet in romantische liefde?!